تعمیر دستگاهها پزشکی (مهندسی پزشکی)

 تعمیردستگاههای پزشکی (مهندسی پزشکی)

هدف :

مهندسی پزشکی عبارت است از کاربرد مهندسی در پزشکی از طرق مطالعه اصول و عملکرد سیستم های زنده و مدلسازی آن ، به کار گرفتن اطلاعات و نتایج حا صل  در جهت تشخیص و درمان بیماریها و همچنین جایگزین کردن اسکلت بندی های صدمه دیده در بدن .هدف این رشته تربیت متخصصانی است که بتوانند از عهده تجهیز ، نگهداری و طراحی دستگاههای پزشکی برآیند یعنی مهندس الکترونیک مجربی باشند که با زمینه های پزشکی نیز آشنایی داشته و در نتیجه می توانند دستگاههای پزشکی را طراحی کرده و بسازند یا اینکه مسوولسفرش دستگاه از خارج  کشور باشند.

تواناییهای فارغ التحصیلان

این رشته به گونه ای طراحی شده است کهدانش آموختگان (فارغ التحصیلان) آن می توانند در زمینه طراحی ،بهره برداری ،نظارت،مدیریت،ونگه داری از سیستم های مربوط به این رشته وارد شوند .آنها در این راستا وظایف زیر را می توانند بر عهده گیرند:

الف) نصب و راه اندازیدستگاه ها،وسایل پزشکی و تجهیزات فنی بیمارستانها.

ب) تعمیر و نگهداری تجهیزات بیمارستانی.

ج) مشاوره فنی در سفارش و خرید دستگاههای پزشکی.

د) کمک در به کارگیری بهینه از دستگاههای پزشکی.

ه) همکاری در طراحی دستگاههای پزشکی

و) همکاری درطرحهای تحقیقاتی پزشکی

ز) مسوولیت فنی و مهندسی بیمارستان

ح) ساخت وسایل و تجهیزات بیمارستانی.

زمینه های تحقیقاتی در رشته مهندسی پزشکی:

برخی از زمینه های تحقیقاتی که دانشجویان این رشته می توانند در آن فعالیت کنند عبارتند از:

1.    پرداش سیگنالهای حیاتی EMG/ECG/EEG.

2.    پردازش تصویر در پزشکی و سیستم های آندوسکوپی.

3.    کاربرد لیزردر پزشکی.

4.    مدل سازی و تجزیه و تحلیل (آنالیز) سیستم های فیزیولوزیک.

5.    به کارگیری رباتیک در طراحی های پزشکی.

6.    سیستمهای هوشمند وعلوم شناختی.

7.    دست سیبر نتیکی و سیستم های عصبی-عضلانی.

8.    مهندسی توان بخشی و اندام های مصنوعی.

9.    پردازش گفتا و نوشتا

10.    بررسی پدیده خواب وبیهوشی.

11.    کاربرد فلزات وسا یر مواد در بدن .

12.    رگ های مصنوعی و کاربرد لیزر در تولید اجزای زیست سازگاردر بدن.

13.    شبکه های عصبی ،مدل سازی ساختار وتوابع عملکرد مغز انسانی ،مدل سازی درک و تولید گفتار در انسان.

طرح های تحقیقاتی:

نمونه هایی از طرحهای تحقیقاتی که توسط دانشجویان رشته مهندسی پزشکی انجام شده است،به شرح زیر است:

-         طرح (پروژه)پای مصنوعی.

-         طراحی و ساخت دستگاه فشارسنج.

-         طراحی و ساخت دستگاه  تنفس مصنوعی.

-         تشخیص بیماری (M.S) از طریق بررسی پتانسیل های بر انگیخته.

-         طراحی و ساخت دستگاه دیاترمی.

-         تفسیر اتوماتیک (ECG) به منظور تشخیص بیماریهای قلبی ، عروقی.

-         آشکارسازی(QRS) توسط تکنیک های هوشمند.

-         بررسی بیماریهای پارکینسون توسط تفسیر دست نوشته.

-         طراحی و ساخت هوتر مانیتورینگ.

-          طراحی و ساخت سنسور فنواکوستیک.

-         تجزیه و تحلیل (آنالیز) یک نمونه (مدل) ریاضی برای جریان خون در دریچه های قلب با استفاده از معادلات ناویراستوکس

-         طراحی و ساخت دستگاه قالب گیری دورانی برای تهیه لنزهای نرم چشم.

-         بررسی روشهای نظری و عملی ساخت وسایل جراحی

-         ساخت دستگاه اندازه گیری بیوچسبندگی لایه های نرم بدن.

گرایش های مقطع لیسانس:

این رشته در خارج از کشور دارای دو گرایش الف) مهندسی زیست پزشکی ب)مهندسی پزشکی بالینی می باشد که مهندسی زیست پزشکی بیشتر در زمینه طراحی و ساخت ابزار پزشکی و ثبت سیگنالهای حیاتی می باشد و ارتباط زیادی با مهندسی برق دارد.مهندسی پزشکی بالینی بیشتر به بیمارستانها و مراکز درمانی ارتباط دارد.در ایران در مقطع کارشناسی فقط مهندسی پزشکی بالینی یا بیو الکتریک تدریس می شود ولی با این حال درس های گرایش مهندسی زیست پزشکی هم ارایه می شود.

آینده شغلی ،بازار کار ،درآمد:

"در حال حاضر بازارکار هیچ رشته ای در حد ایده آل نیست و این شامل حال رشته مهندسی پزشکی نیز می شود اما بدون شک وضعیت فارغ التحصیلان این رشته ، نسبت به رشته های مهندسی دیگر،مطلوبتر است.چون ارزش اقتصادی وسایلی که مهندسین پزشکی طراحی،تعمیر،نگهداری،یا خریداری می کنند بسیار با لا است.برای مثال اگر یک کامپیوتر نیم یا یک میلیون تومان قیمت دارد،یک دستگاه پزشکی بطور متوسط ده ها میلیون تومان می ارزد.برای همین مسوولان بیمارستان ها بطور نسبی برای حفظ و نگهداری آنها اهمیت بسیاری قائل اند.این امر باعث شده تا خیلی از فارغ التحصیلان ما حتی دانشجویان ترمهای آخر جذب بازار کار شوند.

بویژه اگرفارغ التحصیلان این رشته اصراری نداشته باشد  که در تهران کار کند ، می تواند در شهرستان ها جذب بیماستان ها ،سازمان تامین اجتماعی و مراکز متعدد دیگر شود."

فارغ التحصیلان هم چنین می توانند در مراکز تحقیقاتی از قبیل موسسه استاندارد ،بنیاد مستضعفان و جانبازان ، مرکز تحقیقات وزارت دفاع و سایر مراکز تحقیقاتی مشغول کار شوند.

وزارت بهداشت ،وزارت فرهنگ و آموزش عالی ، وزارت صنایع ،سازمان تامین اجتماعی، بیمارستان های دولتی و خصوصی و...از سایر محل هایی هستند که مهندس پزشکی می تواند در آنجا مشغول شود.

توانایی های  مورد نیاز و قابل توصیه :

الف) توانایی علمی :دانشجوی این رشته لازم است در دروس ریاضی وفیزیک قوی باشد زیرا باید دید پایه ای  قوی در مهندسی الکترونیک داشته باشد یعنی با کوشش ومطالعه بسیار هم در دروس اصلی رشته الکترونیک وهم در دروس تخصصی خود توانمند باشد.

همچنین باید ذهنی خلاق همراه با قدرت خلق ، آفرینش وابداع مدل ها داشته باشد تا نمونه های متفاوت در زمینه آلات و وسایل پزشکی را بسازد.

ب) توانایی جسمی:دانشجوی این رشته باید محیط کار بیمارستانی را دوست بدارد یعنی علاقه مند باشد که در بیمارستان و یا محیط های مرتبط فعالیت کند.

ج)علاقمندیها:داوطلبان این رشته باید با تمایل و رغبت شخصی آن را و محیط کار آن را انتخاب نمایند.

د) توانایی مالی:مورد خاصی ذکر نشده است.

وضعیت ادامه تحصیل در مقاطع بالاتر(کارشناسی ارشد و ...)

مکان ادامه تحصیل در دوره کارشناسی ارشد در رشته مهندسی پزشکی در سه گرایش عمده بیو الکتریک بیومکانیکی و بیومواد فراهم است . همچنین این رشته دارای دکترای تخصصی نیز می باشد. دانشجو برای گذراندن دوره کارشناسی ارشد مهندسی پزشکی باید 38 واحد درسی  وتحقیقاتی شامل 24 واحد درسهای

تخصصی،2 واحد سمینار و 12 واحد پرو‍ژه را با موفقیت بگذراند.

رشته های مشابه و نزدیك به این رشته:

این رشته حدود 80% دارای دروس مهندسی الكترونیك است و لذا با مهندسی برق و الكترویك در رابطه ای تنگاتنگ است .البته در این رشته از واحدهای پزشكی قسمتهای فیزیولوژی و آناتومی هم تدریس می شود.‍

وضعیت نیاز كشور به این رشته در حال حاضر:

با توجه به توضیحات  آورده شده در پشت صفحه و نوپا بودن این رشته در كشورمان به نظر می رسد تا سالیان متمادی امكان اشتغال برای فارغ التحیلان این رشته میسر باشد.ولی باید به موارد گفته شده شرایط خاص جامعه و هماهنگ نبودن بخش مهندسی و بخش پزشكی را افزود .در نهایت می توان گفت برای ارتقای كیفی خدمات پزشكی ،دستگاهها –نیاز به متخصصان این رشته روز افزون است.

"در حال حاضر مسئولیت سفارش دستگاههای پزشكی بر عهده پزشكان است.متخصصانی كه تنها نحوه استفاده از تجهیزات پزشكی را می دانند وهیچ اطلاعی از كیفیت فنی دستگاههاندارند.از سوی دیگر چون در بیمارستانها مسئوولیت نگهداری و تعمیر تجهیزات پزشكی بر عهده مهندس پزشكی نیست،بیمارستانهای ما به گورستانی از دستگاههای پزشكی تبدیل شده اند،تجهیزاتی كه به دلیل اشكال های جزئی استفاده نمی شوند.

همچنین یك مهندس پزشكی می تواند یك دستگاه پزشكی را به درستی راه اندازی كرده و نحوه استفاده صحیح آن را به پرستاران یا دیگر كاركنان بیمارستان آموزش دهد.برای مثال بسیاری از دستگاه های پزشكی نیاز به یك زمین دارد(نقطه ای كه پتانسیل آن صفر باشد).برای ساخت این زمین ما در ابتدا نیاز به چاهی داریم كه عمق آن امكان دارد 2 متر،10 متر یا 70 متر باشد تا از خطر برق گرفتگی جلو گیری شود.ام ما می بینیم كه در بسیاری از بیمارستانها فزمین دستگاه را به شوفاژ وصل می كنند.در حالی كه این كار نه تنها غیر علمی است،بلكه خطرناك نیز می باشد.به همین خا طر در كشورهای پیشرفته هر بیمارستانی ،یك دپارتمان مهندسی پزشكی دارد كه در بخش های مختلف بیمارستان فعالیت دارند.

برای مثال در اتاق عمل هنگامی كه دكتر ارتوپد می خواهد پلاتین را در پای شكسته قرار دهد،ابتدا مهندس پزشك میزان گشتاوری كه باید به پلاتین وارد شود اندازه گیری می كند تا از شكسته شدن پلاتین تحت فشار های مختلف جلوگیری شود و سپس پزشك عمل جراحی را انجام می دهد.یا در كنار اتاق عمل یك كارگاه تراش وجود دارد و میله هایی را كه در شكستگی های مختلف مورد استفاده قرار می گیرند،بر حسب شكل و اندازه عضو شكسته شده،می تراشند تا عضو شكسته پس از ترمیم كوتاه یا بلند نشود حال این وظیفه یك مهندس پزشكی است كه دستور ساخت یا تراشیدن میله ها را بدهد.

و در نهایت یك مهندس پزشكی می تواند در موسسات و شركت های خصوصی یا دولتی ،در زمینه  ساخت تجهیزات پزشكی فعالیت كند.برای مثال فارغ التحصیلان ما به راحتی می توانند دستگاه شنوایی سنجی را بسازند. دستگاهی كه بو سیله آن باید تمامی كودكانی كه می خواهند برای سال اول دبستان ثبت نام كنند ،مورد سنجش شنوایی قرار گیرند. اما  كتاسفانه بعضی از مراكز استانهای ما چنین دستگاهی را ندارند.

این همه ،بیانگر ضرورت حضور متخصصان مهندسی پزشكی در جامعه است."

پیش بینی وضعیت آینده رشته در ایران:

با توجه به توضیحات گفته شده آینده این رشته در ایران از چشم انداز روشنی برخوردار است به شرط هماهنگی بخش پزشكی و بخش مهندسی.ضرورت وجود مهندسان پزشكی در بیمارستانها ،خرید تجهیزات و ...در صرفه جویی اقتصادی هم كاملا احساس می شود.در نهایت می توان گفت كه زمینه توسعه این رشته فراهم است و برای كار بیشتر فضای مناسبی دارد.